Το έβδομο θύμα (The seventh victim)-1943

Σκηνοθεσία-Mark Robson

Παραγωγή-Val Lewton

Με τους-Kim Hunter,Tom Conway,Jean Brooks.

  "I run to death, and death meets me as fast / and all my pleasures are like yesterday." Με αυτά τα λόγια του ποιητή και ιεροκήρυκα Τζων Ντον(1572-1631) αρχίζει αυτή η ταινία. Να επισημάνουμε ότι στον Τζων Ντον ανήκουν οι γνωστοί στίχοι <<Και γι’αυτό ποτέ μη στείλεις να μάθεις για ποιόν χτυπά η καμπάνα.Χτυπά για σένα>>. Ο ίδιος ο Τζων Ντον κατατρυχόταν σε όλη του τη ζωή από την ιδέα-όχι όμως και το φόβο-του θανάτου. Αυτό ακριβώς είναι και το θέμα της συγκεκριμένης ταινίας,ο Θάνατος και η επιθυμία γι’αυτόν.

 Το έβδομο θύμα είναι ένα έργο ακόμα και σήμερα άγνωστο όχι μόνο στο ευρύ κοινό αλλά και στην πλειοψηφία των σινεφίλ. Ωστόσο χαίρει μεγάλης εκτίμησης και λατρείας (αυτό δεν σημαίνει εξάλλου cult,τόσο κυριολεκτικά όσο και στην κινηματογραφική γλώσσα;) από ορισμένους κύκλους σινεφίλ-πιστούς των ταινιών τρόμου και του φιλμ- νουάρ και συγκαταλέγεται  πλέον στις περισσότερες ανθολογίες των καλύτερων φιλμ γενικότερα. Ανήκει στη σειρά ταινιών,που παρήγαγε ο θρυλικός Val Lewton τη δεκαετία του 40. Θυμίζουμε τις περισσότερο γνωστές του-The Cat People (1942), Περπάτησα μ’ένα Ζόμπι(1943). Οι ταινίες του Lewton ήταν χαμηλού προυπολογισμου, οι οποίες όμως διέθεταν ορισμένα χαρακτηριστικά και κινηματογραφικές αρετές, που τις έκαναν να ξεχωρίσουν και να εκτιμηθούν μετά από χρόνια από τους πιο καταξιωμένους κριτικούς. Ενώ είναι ταινίες μυστηρίου-θρίλερ,έχουν πάντα μια ψυχαναλυτική χροιά (όπως του Χίτσκοκ) και το κυρίαρχο στοιχείο είναι η αμφιβολία. Ο τρόμος γεννιέται όχι με το αίμα αλλά δια του υπαινιγμού. Ποτέ δεν ξέρουμε αν ο εφιάλτης στον οποίο είναι καταβυθισμένες οι ταινίες αυτές είναι αληθινός ή όχι. Τα φιλμ αυτά αντικατοπτρίζουν τη δεκαετία του 40 στις ΗΠΑ, δεκαετία του πολέμου, της ανασφάλειας αλλά και της ευρείας διάδοσης της ψυχανάλυσης στα αστικά στρώματα. Οι ταινίες θρίλερ του Πολάνσκι (Το μωρό της Ροζμαρύ, Ο ένοικος) και πλήθος άλλες ψυχολογικές τρόμου έχουν τις ρίζες τους στα φιλμ του Lewton.
                  

  
   Τολμούμε να πούμε ότι το Έβδομο Θύμα είναι ένα αληθινό αριστούργημα. Η σκηνοθεσία του είναι απαράμιλλη και στυλιζαρισμένη, χωρίς όμως να είναι ναρκισσιστικά επιδεικτική, ενώ ταυτόχρονα θίγει θέματα πρωτόγνωρα για την εποχή και όλα αυτά με ένα στυλ καινούργιο και στα πλαίσια της αισθητικής των b-movies (όρος καθόλου αρνητικός για εμάς, ίσα ίσα το αντίθετο.). Επίσης αποτελεί ένα κατάμαυρο φιλμ, απαισιόδοξο και βουτηγμένο στην απόγνωση όσο λίγα. Η υπόθεση του έργου αφορά την Mary, ένοικο ενός καθολικού ιδρύματος,η οποία αναζητά την αδελφή της Jacqueline, που έχει εξαφανιστεί. Θα ανακαλύψει ότι η αδελφή της μένει στο Γκρήνγουιτς Βίλατζ της Νέας Υόρκης σ’ένα δωμάτιο πάνω από ένα εστιατόριο, που ονομάζεται Dante. Ωστόσο το δωμάτιο το βρίσκει άδειο, μόνο με μία καρέκλα και μια θηλειά να κρέμεται από το ταβάνι. Στην πορεία η Mary θα γνωρίσει και θα ερωτευθεί τον δικηγόρο, πρώην σύζυγο της αδελφής της, και έναν ψυχίατρο, ο οποίος γνωρίζει που βρίσκεται η αδελφή της, ενημερώνοντάς την ταυτόχρονα ότι η αδελφή της πάσχει από κατάθλιψη και εμμονικές ιδέες αυτοκτονίας. Αποκαλύπτεται ότι η τελευταία ήταν μέλος μιας σατανιστικής οργάνωσης, η οποία θέλει να σκοτώσει την ίδια, επειδή απεκάλυψε κάποια μυστικά σχετικά με τη δράση της ομάδας. Εδώ να σημειώσουμε ότι η συγκεκριμένη ομάδα σατανιστών όντως υπήρχε εκείνη την εποχή στη Νέα Υόρκη και την είχε γνωρίσει ο ίδιος ο Lewton. Καθώς εξελίσσεται η ταινία γνωρίζουμε νέους χαρακτήρες και κυρίως την Jacqueline, την αδελφή της Mary. Με ένα ντύσιμο και κούρεμα vamp goth βλέπουμε ένα δυστυχισμένο πλάσμα, απίστευτα φοβισμένο από τους κινδύνους, που την απειλούν, και ταυτόχρονα αφόρητα κυριευμένο από την επιθυμίαν προς θάνατον. Μήπως στην πραγματικότητα η σατανιστική ομάδα εκμεταλλεύεται την ήδη προϋπάρχουσα τάση αυτή της Jacqueline και την ωθεί στην αυτοκτονία;

  Το δίπολο,που κυριαρχεί στην ταινία  είναι αντίστοιχο με αυτό που έθετε ο Καμύ στον Μύθο του Σίσυφου <<Δεν υπάρχει παρά ένα μονάχα φιλοσοφικό πρόβλημα πραγματικά σοβαρό-το πρόβλημα της αυτοκτονίας. Τη στιγμή που αποφασίζεις πως η ζωή αξίζει τον κόπο να τη ζήσεις,απαντάς στο βασικό πρόβλημα της αυτοκτονίας.>>(Αλμπέρ Καμύ-Ο μύθος του Σίσυφου,μετάφραση Βαγγέλη Χατζηδημητρίου,εκδόσεις Μπουκουμάνη,Αθήνα). Το δίπολο αυτό παραστατικοποιείται άψογα από το σκηνοθέτη. Στην αρχή ακόμα της ταινίας όταν η Mary αποφασίζει να εγκαταλείψει το ίδρυμα, που έχει μεγαλώσει, μια φίλη της της λέει<<Μην ξαναγυρίσεις…Χρειάζεται θάρρος για να ζήσεις στον πραγματικό κόσμο>>. Εκεί όμως, που γίνεται ανάγλυφο, είναι η συνάντηση της απολύτως υγιούς αλλά πεισιθάνατης Jacqueline με την Mimi, μια γειτόνισα της Jacqueline, η οποία έχει θέληση για ζωή,ωστόσο πεθαίνει από ανίατη ασθένεια. Ο διάλογος μεταξύ τους μας αποκαλύπτει ξεκάθαρα τις δύο φιλοσοφικές στάσεις-

Jacqueline-Ποια είσαι?

Mimi-Είμαι η Mimi..και πεθαίνω.

Jacqueline-Όχι!

Mimi-Ναι! Ήμουν ήσυχη, τόσο ήσυχη, μετά βίας κινούμαι..και όμως συνέχεια έρχεται,όλο και πιο κοντά. κ’ έγώ ξεκουράζομαι, ξεκουράζομαι, κι όμως πεθαίνω..

Jacqueline-Και δεν θέλεις να πεθάνεις; Εγώ πάντα ήθελα να πεθάνω. Πάντα.

Mimi-Φοβάμαι. Κουράστηκα να φοβάμαι και να περιμένω. Δεν θα περιμένω. Θα βγω έξω, θα γελάσω, θα χορέψω και θα κάνω όλα τα πράγματα, που έκανα.

Jacqueline-Και μετά?

Mimi-Δεν ξέρω.

Jacqueline-Θα πεθάνεις.

 Σύμφωνα με τα λεγόμενα του γιού του Val Lewton <<o ίδιος ο Lewton ήταν βαθύτατα πεσιμιστής και έκρυβε μέσα του μία απέραντη απελπισία. Με τον διάλογο του θανάτου(αυτόν δηλαδή που προηγήθηκε) είχε παθιαστεί>>.

 Παράλληλα η ταινία θίγει και άλλα ζητήματα ταμπού εκείνης της εποχής, όπως αυτό της ομοφυλοφιλίας. Μία γυναίκα, και αυτή μέλος της αίρεσης,ερωτευμένη με την Jacqueline, την αποτρέπει στο τέλος από το να αυτοκτονήσει. Σε αρκετά βιβλία αφιερωμένα στο θέμα ομοφυλοφιλία και κινηματογράφος Το έβδομο θύμα κατέχει περίοπτη θέση. Επίσης δεν απουσιάζει και η συγκαλυμμένη κοινωνική κριτική-η ομάδα των σατανιστών είναι ίσως σύμβολο της σάπιας αστικής τάξης, η οποία έχοντας για δεύτερη φορά οδηγήσει την ανθρωπότητα σ’έναν δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο(μην ξεχνάμε η ταινία παίχτηκε, ενώ ο πόλεμος συνεχιζόταν) ανενδοίαστα παραδέχεται τα λόγια του αρχηγού της-<<Τι απόδειξη έχεις ότι το καλό είναι ανώτερο από το κακό?>>.

  Οι αναγνώσεις,που μπορούν να γίνουν σε ένα φαινομενικά απλό φιλμ είναι πολλές-και είναι μάλλον σωστές.Αυτή είναι και η αρετή της ταινίας, καθώς εξελίσσεται η πλοκή της ,ο θεατής αντιλαμβάνεται ότι αυτό, που βλέπει δεν είναι απλά άλλη μια ταινία θρίλερ. Περιέχει κάτι πολύ βαθύτερο και περίπλοκο. Κυρίαρχη ωστόσο κατά τη γνώμη μας είναι η υπαρξιακή-φιλοσοφική διάσταση. Η αληθινή πρωταγωνίστρια, η Jacqueline είναι ο νεωτερικός δυτικός άνθρωπος, ο απελπισμένος και κυριευμένος από τη Ναυτία, όπως την περιγράφει ο Σαρτρ στο ομώνυμο διήγημά του. Είναι παιδί του σύγχρονου μηδενισμού, για τον οποίο μίλαγε ο Νίτσε. Δεν βρίσκει κανένα νόημα στην ύπαρξη και συνακόλουθα επιζητεί το Θάνατο σαν λύτρωση και μόνο.

  Αισθητικά το φιλμ θυμίζει περισσότερο φιλμ-νουάρ παρά κλασσική ταινία τρόμου (όντως δεν είναι κάτι τέτοιο). Το παιχνίδι με τις σκιές, η εστίαση στα πρόσωπα και ο εκάστοτε φωτισμός, που τα συνοδεύει (π.χ.το πρόσωπο της Jacqueline φωτίζεται μ’ένα παγερό φως του θανάτου, ενω οι φιγούρες των σατανιστών φωτίζονται από κάτω, για να φαίνονται απόκοσμοι) είναι χαρακτηριστικά της ταινίας. Η σκηνή της καταδίωξης της Jacqueline  από τον επίδοξο δολοφόνο της (και στην ουσία από τις ίδιες της τις εμμονές) είναι έξοχο δείγμα της σκηνοθετικής βιρτουοζιτέ του σκηνοθέτη. Επίσης υπάρχει και μία σκηνή στο ντουζ, η οποία κάτι μας θυμίζει..κάτι μας θυμίζει..

   Καθώς ξετυλίγεται η υπόθεση και η ταινία φτάνει στο τέλος της, όλα φαίνονται να πηγαίνουν καλά. Η Jacqueline αρνείται να αυτοκτονήσει πίνοντας το δηλητήριο, που της επιβάλλουν οι σατανιστές, οι τελευταίοι αποκαλύπτονται και ταπεινώνονται από τον ψυχίατρο και τον δικηγόρο και η αδελφή της Jacqueline και ο πρώην άντρας της εκδηλώνουν τον έρωτά τους συνάπτοντας σχέση (η πιο γελοία σκηνή του έργου). Μένουν μόνο 20 δευτερόλεπτα για να τελειώσει η ταινία. Σε αυτά τα δευτερόλεπτα αποκαλύπτεται το ταλέντο του σκηνοθέτη και η δύναμη της ταινίας. Mεταφερόμαστε στο εστιατόριο Dante, όπου μένουν στον ίδιο όροφο η Jacqueline και η Mimi. Έχουμε δει προηγουμένως ότι η Jacqueline έχει επιστρέψει και κλειστεί στο δωμάτιο της. Ανοίγει η πόρτα και βγαίνει η Mimi ντυμένη για έξοδο. Καθώς κατεβαίνει ακούγεται ο ήχος μιας καρέκλας,που πέφτει-η Jacqueline κρεμιέται. Η Mimi κοντοστέκεται λίγο και κατεβαίνει τις σκάλες ενώ μια φωνή ακούγεται να λέει -<<Τρέχω προς το θάνατο,και ο θάνατος τρέχει προς εμέ γρήγορα..και όλες μου οι χαρές είναι σαν χθές>>.